Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) – najważniejsze informacje

Postępowanie o zatwierdzenie układu, czyli PZU, pozwala przedsiębiorstwu uzgodnić z wierzycielami nowe zasady spłaty zadłużenia. Przygotowanie dokumentów i zbieranie głosów odbywa się zasadniczo poza sądem, z udziałem nadzorcy układu. Sąd rozpoznaje następnie wniosek o zatwierdzenie przyjętego układu.

Według raportu Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczych za 2025 r. postępowania o zatwierdzenie układu stanowiły 93,48% odnotowanych postępowań restrukturyzacyjnych. To uzasadnia określanie PZU jako najpopularniejszego trybu restrukturyzacji w tym okresie. Popularność nie oznacza jednak, że będzie on właściwy dla każdego przedsiębiorstwa. Źródło: raport COIG za 2025 r.

Kto może skorzystać z postępowania o zatwierdzenie układu?

Restrukturyzacja jest dostępna dla dłużnika niewypłacalnego albo zagrożonego niewypłacalnością, z uwzględnieniem ustawowego zakresu podmiotowego i wyłączeń. PZU można prowadzić, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Nie chodzi o dowolne 15% wszystkich zobowiązań ujawnionych w księgach. Trzeba ustalić, jakie wierzytelności dają prawo głosu i które z nich są sporne. Przekroczenie ustawowego progu może wymagać wyboru innego postępowania.

W praktyce PZU warto rozważyć, gdy przedsiębiorstwo ma perspektywę dalszej działalności, ale dotychczasowy harmonogram płatności przestał odpowiadać jego możliwościom. Potrzebna jest realna odpowiedź na pytanie, z czego będą finansowane bieżące koszty i raty układowe.

Podstawa prawna: art. 3 ust. 2, art. 4, 6, 165 ust. 3 i 218 Prawa restrukturyzacyjnego.

Jak przebiega PZU krok po kroku?

1. Ocena sytuacji i zawarcie umowy z nadzorcą układu

Dłużnik wybiera nadzorcę spełniającego ustawowe wymagania i zawiera z nim umowę. To odróżnia PZU od postępowań, w których nadzorcę sądowego powołuje sąd. Przed podpisaniem umowy warto uzgodnić zakres współpracy, wynagrodzenie, potrzebne dane i harmonogram czynności.

2. Ustalenie dnia układowego i przygotowanie dokumentacji

Dzień układowy wyznacza punkt odniesienia dla uprawnień wierzycieli i skutków układu. Zobowiązania powstałe po nim nie są objęte układem. Nadzorca prowadzi akta w systemie teleinformatycznym, sporządza spisy i współpracuje z dłużnikiem przy planie restrukturyzacyjnym oraz propozycjach układowych.

Plan restrukturyzacyjny i propozycje układowe to różne dokumenty. Plan opisuje przyczyny problemów, działania naprawcze, harmonogram i finansowanie. Propozycje określają warunki restrukturyzacji należności wierzycieli — np. odroczenie, raty albo redukcję, w granicach dopuszczonych przez ustawę.

Nadzorca przygotowuje również dokumenty wskazane w art. 211b, w tym opinię o możliwości wykonania układu. Test zaspokojenia pozwala porównać wynik układu z alternatywą upadłościową; zgodnie z art. 10a ust. 4 nie sporządza się go wobec mikroprzedsiębiorcy. Odrębnej analizy mogą wymagać zagadnienia pomocy publicznej.

Podstawa prawna: art. 10–10a, 35–37, 156 i 210–211b Prawa restrukturyzacyjnego.

3. Obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego

Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych i wstępnego planu nadzorca może dokonać obwieszczenia w KRZ. Ten etap uruchamia istotne skutki ochronne. Samo zawarcie umowy z nadzorcą nie daje takiej samej ochrony jak obwieszczenie.

Ustawa ogranicza możliwość korzystania z tego rozwiązania m.in. w związku z wcześniejszymi postępowaniami dłużnika w okresie ostatnich 10 lat. Art. 226a ust. 2 przewiduje przy tym wyjątek dotyczący umorzenia za zgodą rady wierzycieli. Historię wcześniejszych restrukturyzacji należy więc sprawdzić przed zaplanowaniem obwieszczenia.

4. Głosowanie nad propozycjami układowymi

Wierzyciele otrzymują informacje o głosowaniu i oddają głosy w przewidzianym ustawą trybie, zasadniczo przez KRZ. Nadzorca układu może także zwołać zgromadzenie. Po zebraniu głosów weryfikuje ich ważność i wymagane większości, a następnie stwierdza przyjęcie układu.

Głosowanie nie polega na uzyskaniu zgody każdego wierzyciela. Co do zasady znaczenie mają jednocześnie większość głosujących i dwie trzecie wartości wierzytelności przysługujących głosującym. Przy podziale na grupy stosuje się reguły głosowania grupowego i ustawowe warunki przyjęcia układu mimo sprzeciwu części grup.

5. Wniosek do sądu i wykonywanie układu

Dłużnik składa wniosek o zatwierdzenie układu wraz z wymaganą dokumentacją i sprawozdaniem nadzorcy. Sąd nie ogranicza się do sprawdzenia liczby głosów: bada również zgodność z prawem i przesłanki odmowy zatwierdzenia. Po prawomocnym zatwierdzeniu rozpoczyna się wykonywanie układu na określonych w nim warunkach.

Podstawa prawna: art. 119, 165, 171, 212–217, 219–220 i 226a Prawa restrukturyzacyjnego.

Czy PZU zatrzymuje egzekucję i wypowiadanie umów?

Obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego powoduje odpowiednie stosowanie przepisów o ochronie określonych umów oraz o egzekucji. Może to dać przedsiębiorstwu przestrzeń do przygotowania układu i rozmów z wierzycielami.

Nie oznacza to jednak dowolnej możliwości wstrzymania wszystkich płatności ani bezwarunkowej ochrony każdej umowy. Zakres skutków wymaga oceny rodzaju zobowiązania, umowy, zabezpieczenia i właściwego przepisu. Bieżące zobowiązania powstałe po dniu układowym trzeba uwzględnić w planie płynności.

Od obwieszczenia zmieniają się także zasady zarządu: nadzorca układu wykonuje wskazane w ustawie uprawnienia nadzorcy sądowego. Czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają odpowiedniej zgody. Sąd może uchylić skutki obwieszczenia, jeżeli prowadzą do pokrzywdzenia wierzycieli lub ujawnione zostaną ustawowe przeszkody.

Podstawa prawna: art. 39 ust. 1, 211 ust. 4, 226d–226f, 256 i 312 Prawa restrukturyzacyjnego.

Ile trwa PZU? Trzy różne terminy

Nie należy utożsamiać czterech miesięcy z gwarantowanym czasem zakończenia całej sprawy. Ustawa przewiduje odrębne terminy:

• Relacja dnia układowego do wniosku: dzień układowy może przypadać nie wcześniej niż cztery miesiące i nie później niż dzień przed złożeniem wniosku. Przy obwieszczeniu musi przypadać najpóźniej na dzień obwieszczenia (art. 211 ust. 2–2a).
• Ważność głosu: wniosek musi wpłynąć do sądu przed upływem czterech miesięcy od oddania głosu, aby głos zachował ważność (art. 215).
• Skutki obwieszczenia: jeśli dłużnik nie złoży wniosku do sądu w terminie czterech miesięcy od obwieszczenia, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa (art. 226g).

Do tego dochodzi przygotowanie dokumentacji przed głosowaniem i czas rozpoznania wniosku. Harmonogram powinien uwzględniać wszystkie te elementy oraz zapas na braki dokumentów i pytania wierzycieli.

Co przygotować przed pierwszą rozmową?

• Listę wierzycieli z kwotami, terminami płatności i danymi kontaktowymi.
• Informacje o zabezpieczeniach, sporach i toczących się egzekucjach.
• Aktualne dane księgowe oraz zestawienie należności, zobowiązań i majątku.
• Umowy kluczowe dla działalności i informacje o zatrudnieniu.
• Prognozę wpływów i wydatków oraz opis przyczyn kryzysu.
• Informacje o wcześniejszych restrukturyzacjach i realnych źródłach finansowania spłat.

Ta lista służy przygotowaniu konsultacji; nie zastępuje pełnego katalogu dokumentów wymaganych w konkretnym postępowaniu.

Jak KMM.LEGAL może pomóc w przygotowaniu PZU?

Analizujemy sytuację prawną przedsiębiorstwa, pomagamy wybrać tryb restrukturyzacji, przygotować plan i propozycje układowe oraz prowadzimy negocjacje i reprezentację w ustalonym zakresie. Oceniamy także skutki planowanych działań dla majątku, umów i odpowiedzialności zarządu.

Zapoznaj się z ofertą pomocy prawnej w restrukturyzacji przedsiębiorstwa albo umów konsultację dotyczącą PZU. W zakresie pełnienia funkcji nadzorcy i zarządcy działamy również w ramach powiązanej spółki BM Restrukturyzacje; zakres współpracy ustalamy z uwzględnieniem odrębnych ról uczestników postępowania.

Podstawy prawne i zakres czasowy

Stan prawny: 12 października 2026 r. Podstawą jest ustawa z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 533, ze zm.). Poradnik dotyczy obecnego modelu PZU, a nie czasowej procedury wprowadzonej w związku z COVID-19. W starszych sprawach trzeba uwzględnić przepisy przejściowe, w szczególności art. 4 nowelizacji z 25 lipca 2025 r.: określone w nim sprawy, w których właściwy wniosek wpłynął lub dzień układowy ustalono przed 23 sierpnia 2025 r., podlegają przepisom dotychczasowym.