Wylesianie, czyli proces przekształcania terenów leśnych w obszary nienaturalne, jest globalnym problemem o znaczących konsekwencjach ekologicznych i klimatycznych. Statystyki związane z wylesianiem pokazują, jak duży wpływ na ten proces ma import i produkcja towarów. Jednym z największych importerów produktów powiązanych z wylesianiem jest Unia Europejska. To skłoniło ją do wprowadzenia bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących importu. W odpowiedzi na narastające problemy z tym związane, Unia Europejska wprowadziła nowe rozporządzenie, znane jako EUDR (European Union Deforestation Regulation). Celem tej regulacji jest zahamowanie degradacji lasów na świecie poprzez zaostrzenie wymagań dotyczących importu i sprzedaży produktów, które mogą przyczyniać się do wylesiania. Rozporządzenie niesie ze sobą istotne zmiany, które wpłyną na funkcjonowanie wielu przedsiębiorstw, zwłaszcza tych, które są związane z łańcuchem dostaw produktów rolnych i leśnych.

Co to jest EUDR i jakie są jej główne założenia?

EUDR jest kluczowym elementem europejskiej polityki zrównoważonego rozwoju, który zakłada, że produkty sprzedawane na rynku UE, mające największy wpływ na wylesianie, takie jak soja, kawa, kakao, olej palmowy, drewno, bydło i produkty pochodne (np. meble, czekolada), muszą być pozyskane w sposób, który nie przyczynia się do wylesiania. Przedsiębiorstwa będą zobowiązane do udokumentowania pochodzenia produktów i zapewnienia, że proces ich produkcji, w tym np. surowców sprowadzonych do wytworzenia, nie prowadził do degradacji obszarów leśnych.

Kluczowym elementem rozporządzenia jest wymóg, aby wszystkie firmy w łańcuchu dostaw – od producentów po sprzedawców detalicznych – monitorowały i raportowały wpływ swoich działań na wylesianie. Przedsiębiorstwa będą musiały przeprowadzać szczegółowe analizy ryzyka oraz wprowadzać mechanizmy due diligence, aby upewnić się, że ich produkty są zgodne z nowymi przepisami.

Ważne są konkretne terminy

Prawo obowiązuje już od maja 2023 roku, jednak proces wdrażania postanowień rozporządzenia datuje się na 30 grudnia br. w przypadku dużych przedsiębiorstw, a dla małych i średnich przedsiębiorstw – pół roku później. To do tego momentu firmy handlujące produktami w UE muszą złożyć oświadczenie o zachowaniu należytej staranności, zarejestrować je w Systemie Informacyjnym Komisji Europejskiej i w ten sposób wykazać, że nie przyczyniły się do degradacji lasów lub wylesiania terenów na żadnym etapie łańcucha dostaw po 31 grudnia 2020 roku. Rejestr ten pozwoli organom unijnym na prowadzenie kontroli.

Jakie będą konsekwencje dla przedsiębiorstw?

Dla wielu firm wprowadzenie EUDR oznacza konieczność dostosowania się do nowych, bardziej rygorystycznych standardów. W praktyce może to wiązać się ze zwiększeniem kosztów działalności, wynikających z konieczności inwestowania w systemy monitorowania i audytu swoich łańcuchów dostaw, a także z potencjalnymi karami za nieprzestrzeganie nowych obowiązków – grzywna za niezastosowanie się do przepisów może wynieść nawet 4% całkowitego rocznego obrotu w państwach członkowskich. Niektóre firmy powołały już specjalne zespoły wewnętrzne pracujące nad wdrażaniem procedur, jednak jednocześnie wskazują, że przepisy wskazujące nowe normy działania dla firm w tym zakresie nie są wystarczająco precyzyjne i mogą powodować niejasności i problemy w praktyce.

Podsumowanie

Rozporządzenie EUDR stanowi istotne wyzwanie dla przedsiębiorstw działających na rynku unijnym, ale także szansę na wzmocnienie swojej pozycji na rynku i budowanie zaufania wśród klientów i partnerów biznesowych. Aby skutecznie dostosować się do nowych wymogów, firmy muszą być proaktywne, inwestując w systemy monitorowania, edukację i współpracę z ekspertami.